KARCZMA SĄDOWA 1735 - KARPACZ GÓRNY( MORSKIE OKO )

Rzesze pielgrzymów wędrujących z Kotliny Jeleniogórskiej na Śnieżkę korzystały z istniejącego już w średniowieczu szlaku zwanego Śląską Drogą /początek najprawdopodobniej w XII wieku/, który łączył Śląsk z Czechami. Pątnicy czy też wędrowcy podążający Śląską Drogą w XVII wieku mieli możliwość wypoczynku i schronienia w znajdujących się w jej pobliżu budach pasterskich. Z roku 1654 pochodzi pierwsza wzmianka o istniejącym domostwie po śląskiej stronie na głównym grzbiecie Karkonoszy. Wtedy to niejaki Chrystian Breiter zbudował na zboczu Złotówki budę pasterską. Była to najstarsza najwyżej położona i ostatnia siedziba ludzka w drodze na Śnieżkę po śląskiej stronie Karkonoszy, często nazywana również „Ostatnią Budą” lub „Budą pod Śnieżką”.Na przełomie XVII i XVIII wieku ówczesny Karpacz tworzyły małe skupiska bud pasterskich, szałasów drwali i węglarzy oraz domy laborantów malowniczo porozrzucane na zboczach dolin Łomniczki, Łomnicy, Płomnicy, Dzikiego Potoku i Budniczej Strugi. Administracyjnie obszar dzisiejszego miasta podzielony był pomiędzy trzech właścicieli i stanowił trzy odrębne i w pełni samodzielne gminy: Karpacz, Karpacz Górny i Płóczki.

Karpacz Górny z powodu swojego usytuowania znalazł się od samego początku na głównej trasie wędrówek z Cieplic w kierunku Śnieżki i Czech. XVIII-wieczny Karpacz Górny /Brϋckenberg/, czyli osada na „Mostowej Górze” wraz z Borowicami, Wilczą Porębą, Budnikami oraz z pojedynczymi budami rozrzuconymi na głównym grzbiecie Karkonoszy w okolicach Śnieżki, wchodziła w skład tzw. Budzisk /Gebirgsbauden/, czyli Górskiej Gminy, powstałej 15 listopada 1735 roku, a będącej własnością Schaffgotschów z Cieplic.Siedziba władz znajdowała się w karczmie sądowej /dzisiejszy D.W „Morskie Oko”/. Do momentu wybudowania Świątyni Wang, w połowie XIX wieku, było to centrum wsi, stąd też wiodła główna droga na Polanę i Śnieżkę. W 1747 roku mieszkało tu i żyło 66 zagrodników i chałupników, których dzieci od roku 1782 mogły uczęszczać do szkoły. W wydanym 4 lata później słownikowym opisie Śląska znajdujemy ustęp poświęcony „Górskiej Gminie”, a w nim następujące informacje: „Karpacz Górny, Borowice, Budniki i Wilczą Porębę, posiadają 1 szkołę, 41 domów, jeden młyn wodny, 570 mieszkańców. Ta wieś jest również nazywana "Bruckenberg" / „Mostowa Góra"/ i należy do hrabiego Schaffgotscha. Z niektórych, leżących tutaj, pojedynczych domów, szczególnie na Wilczej Porębie w grudniowe dnie nie widać słońca".

Na terenie Karpacza Górnego pielgrzymi i wędrowcy mogli znaleźć schronienie w istniejących tam od początku XVII wieku budach pasterskich, a od początku XVIII zatrzymać się we wcześniej wspomnianych: leśniczówce, karczmie sądowej oraz słynnym domu nazywanym „Brodt-Baude”, który stał na miejscu obecnego domu wypoczynkowego PKP „Stokrotka”. Przy obecnej ulicy Partyzantów znajdowało się drugie duże skupisko bud pasterskich tzw. „Nowe Domy”. W tym czasie na 116 domów znajdujących się w Budziskach około 50 liczyła sobie wieś na "Mostowej Górze", czyli Karpacz Górny.

Przełomowym momentem w dziejach rozwoju wsi było wzniesienie drewnianego kościółka sprowadzonego z Norwegii i sfinansowanego przez króla Prus Fryderyka Wilhelma IV. 28 lipca 1844 kościółek parafii ewangelickiej został uroczyście poświęcony. Świątynia Wang, jak bardzo szybko zaczęto ją nazywać, stała się natchnieniem dla wielu poetów, malarzy i artystów oraz główną atrakcją dla odwiedzających Karpacz Górny turystów.

Z myślą o nich w 1869 roku zbudowano w Karpaczu Górnym w pobliżu kościółka Wang 23-pokojowy hotel. Bardzo szybko okazało się, że liczba miejsc jest niewystarczająca i ówczesny właściciel wybudował obok kolejny duży zajazd, a 10 lat później następny, nieco mniejszy. W roku 1890 został wzniesiony kolejny wielki hotel, obecnie funkcjonujący pod nazwą „Leśny Zamek”. W Karpaczu Górnym w roku 1883 tylko 53 osoby przebywały tutaj na letnisku. Po uruchomieniu linii kolejowej Karpacz musiał się podzielić korzyściami płynącymi z obsługi ruchu turystycznego z swoim wyżej położonym sąsiadem. W roku 1913 Karpacz i Karpacz Górny odwiedziło łącznie 42 775 turystów, a średni czas ich pobytu wyniósł 3 tygodnie.

Obecnie Karpacz Górny to najszybciej rozwijająca się dzielnica Karpacza, jest tu zlokalizowana największa ilość inwestycji turystycznych.

Znakiem nadchodzących czasów jest odnowiony budynek „Morskiego Oka”, niegdyś siedziba władz Budzisk i karczmy sądowej, jednej z trzech funkcjonujących kiedyś na terenie obecnego Karpacza, które przetrwały do naszych czasów i służą obecnie jako hotel, pensjonat i restauracja.

‹ lista atrakcji